Alcohol en drugs op de werkvloer

Carnaval 2019 is achter de rug en de echte fans kunnen zich weer verheugen op een nieuwe outfit voor volgend jaar. Een paar dagen carnaval vieren en overvloedig drinken is een goed recept voor een toename van zo’n 15% van het aantal ziekmeldingen. Vervelend voor werkgevers, maar nog problematischer is het wanneer medewerkers na flink doorzakken met alcohol (en/of drugs) in het bloed op het werk verschijnen.

 

Zeker bij bedrijven waar risicovolle werkprocessen plaatsvinden, levert dit een gevaar op voor de gezondheid en veiligheid. Welke veiligheidsrisico’s zijn van toepassing voor uw bedrijf en wat kunt u doen om een veilig werkklimaat te realiseren?

Werken aan een goed alcohol-, drugs- en medicijnbeleid
Met een alcohol-, drugs- en medicijnbeleid (ADM-beleid), bepaal je hoe je omgaat met gebruik voor, tijdens en na het werk en dit leg je vast in duidelijke spelregels die je breed in de organisatie communiceert. Met behulp van deze spelregels maak je de rechten en plichten van werkgever en werknemer duidelijk en sluit je aan bij het bestaande veiligheids- en gezondheidsbeleid van het bedrijf. In het beleid staat ook wat het bedrijf doet aan preventieve maatregelen zoals voorlichting en scholing, hoe je controleert en toezicht houdt en wat er voor sancties gelden als een medewerker onder invloed op het werk verschijnt. Daarin geef je ook aan wat je doet aan begeleiding van werknemers en welke deskundigen je daarbij betrekt. Goed beleid is schriftelijk vastgelegd en bevat duidelijke doelstellingen. Het is helder welke middelen verboden zijn, op welke gronden controle kan plaatsvinden en wat de consequenties van de uitkomsten daarvan zijn. Uiteraard ontwikkel je dit beleid in samenspraak met de werknemersvertegenwoordiging. Ook is een breed draagvlak in alle lagen van het bedrijf noodzakelijk.

Privacy versus veiligheid
Het is wel goed te weten welke de juridische (on)mogelijkheden er binnen het ADM-beleid zijn vanuit privacywetgeving. Op dit moment mogen piloten en machinisten op wettelijke basis getest worden op alcohol, drugs en medicijnen. Maar voor de chemische industrie en andere sectoren waar ook grote veiligheidsrisico’s gelden, is nog niets vastgelegd. De nieuwe AVG wet biedt hierin ook nog niet voldoende duidelijkheid.


Een goed voorbeeld van wat juridisch nog lastig is, is het nieuws rond VDL Nedcar in Born. In november 2018 kwam dit bedrijf in het nieuws , nadat bij de helft van het geteste personeel sporen van drank en drugs in het bloed aangetoond was. Na signalen van drugshandel op de werkvloer, wordt vanaf 2016 regelmatig getest en gecontroleerd bij het bedrijf uit Born. Hoewel nog onzeker of deze testen uitgevoerd mogen worden en zelfs kunnen leiden tot een fikse boete van de Autoriteit Persoonsgegevens, geeft VDL Nedcar blijkbaar de voorkeur aan een veilig werkklimaat en het inperken van hoge kosten door ziekteverzuim en mogelijke bedrijfsongevallen.

Testen en controleren in algemene zin is gebonden aan regels en mag alleen wanneer het duidelijk is vastgelegd in een ADM-beleid dat akkoord is bevonden door de OR en met toestemming van de werknemer. Bij voorkeur verzorgt een externe partij en niet de betrokken bedrijfsarts deze testen en controles.


In een situatie waarbij verslaving vermoed wordt mag de werkgever, vanuit privacy oogpunt, daar niet direct naar vragen bij de werknemer. Wel kan deze vragen naar de oorzaak van bijvoorbeeld slecht functioneren of de collega’s bevragen over de kwaliteit van het werk van de werknemer.

Het is niet de taak van de werkgever om over de gezondheid van werknemers te waken, maar wel om een veilig werkklimaat voor alle werknemers te realiseren. Dat betekent zero-tolerance voor het onder invloed zijn en het gebruik van alcohol, drugs en medicijnen tijdens of net voor het werk. Het ADM-beleid maakt duidelijk dat de medewerker dan naar huis gestuurd wordt en wat de sanctie is, zoals ontslag of een loonstop. En als re-integratie mogelijk is, welke hulp geboden wordt, bijvoorbeeld in de vorm van een afkickprogramma bij verslaving.

Voorkomen van gezondheidsschade en ziekteverzuim
In ons dagelijks werk komen we regelmatig bij industriële ondernemingen waar mensen fysiek zwaar werk doen, op grote hoogte werken of in gesloten ruimten met gevaarlijke stoffen, waar gelast, gezaagd of gefreesd wordt en waar medewerkers met heftrucks rijden. Bij dit type bedrijven bestaat een toenemende zorg over bedrijfsongevallen die alcohol en drugs gerelateerd zijn. Samen met het management en de OR zetten wij een ADM-beleid op dat meer zicht en grip op de risico’s geeft. Door de duidelijke spelregels weten werkgever en werknemer waar ze aan toe zijn en kan er meer vertrouwen en een veilige werkomgeving gerealiseerd worden.

Uw bedrijfsarts kan u bijstaan bij het formuleren van dit gezondheidsmanagement. Hij of zij adviseert en geeft voorlichting, met als doel te voorkomen dat werk en werkomstandigheden gezondheidsschade of ziekteverzuim opleveren.

Ronald Teunis

bedrijfsarts

 

Heeft u vragen over het verbeteren van het ADM-beleid voor uw bedrijf? Neem contact op met een van onze bedrijfsartsen, hij/zij vertelt u graag mee over onze aanpak.